Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Nadat Dokkum was ingenomen, werden de soldaten en het geschut naar Sneek gestuurd om vervolgens Sloten en het versterkte huis bij Lemmer te belegeren.

Een belegerde stins, rond 1514.
Een belegerde stins, rond 1514.

Eerst hielden de heer van Wassenaer en de heer van Toutenburg, de stadhouder, een landdag in Sneek. Daar werden op 15 september 1523 de volgende vragen en besluiten bij monde van de stadhouder aan de Friese Staten voorgelegd.

Plaatsen in de 16de eeuw

Gewapende boeren, rond 1500.
Gewapende boeren, rond 1500.

De vragen en besluiten van de landdag te Sneek (in modern Nederlands):

De eerste vraag: de betaling van drie maanden

Op de laatstgehouden algemene landdag in Harlingen heeft het land, tot eer van de keizer en ten goede van het land, als blijk van gehoorzaamheid en hulp ingestemd met het aannemen, onderhouden en betalen van vijftienhonderd soldaten voor drie maanden op kosten van het land. Samen met de keizerlijke krijgslieden moeten zij het land verlossen uit de grote lasten en ellende van de oorlog waarin het zo lang heeft verkeerd.

Voor hun onderhoud zijn negen stuivers per gouden gulden rente omgeslagen over de grietenijen die onder bescherming van de keizer stonden. De derde maand loopt binnenkort af en het geld moet worden geïnd. Als de negen stuivers niet genoeg opleveren voor de drie maanden, moet daarvoor tijdig een regeling worden getroffen.

De tweede vraag: langer doorbetalen bij een langer beleg

Als Sloten en Lemmer door slecht weer of andere moeilijkheden niet vóór het einde van die drie maanden kunnen worden ingenomen, hoe denken de landen de soldaten dan verder te onderhouden om tot een einde te kunnen doorgaan?

De derde vraag: bescherming bij een Gelderse aanval

Wanneer de legers voor Sloten en Lemmer liggen en de Geldersen vanuit Groningen of elders met geweld het land willen binnenvallen om de genoemde heren van het beleg weg te lokken, moet men beraadslagen hoe men de Geldersen kan weerstaan en tegenhouden en het land en de onderdanen kan beschermen.

De antwoorden van de Staten

Na uitvoerig overleg over deze voorstellen hebben de inwoners van de grietenijen die beloofd hadden vijftienhonderd soldaten drie maanden te onderhouden, op het eerste punt aangenomen het genoemde bedrag te innen en zonder tekort te betalen.

Op het tweede punt hebben de andere grietenijen, die nu tot gehoorzaamheid aan de keizer zijn gekomen, vrijwillig aangenomen dezelfde vijftienhonderd soldaten zes weken te onderhouden en te betalen. Dat doen zij met dezelfde bedoeling als waarvoor de andere grietenijen hen eerst hebben aangenomen: om tot een einde te komen.

Als het nodig is, omdat Sloten en Lemmer binnen die tijd niet worden ingenomen, zullen de beide heren verklaren of dezezelfde grietenijen de vijftienhonderd soldaten nog veertien dagen moeten onderhouden, zonder last voor de andere grietenijen.

Op het derde punt willen de gezamenlijke landen zich zo veel als hun binnenslands mogelijk is met harnas en wapens uitrusten voor de verdediging van het land en hun leven, als het land wordt aangevallen.

Aldus namens de te Sneek aanwezige Staten van Friesland aan de heren meegedeeld door de daartoe afgevaardigde heer Kempo van Martena, doctor, ridder en raad van de keizer, en meester Sydts Tjaerda, oppergeestelijke.

Een gewapende boer, rond 1550.
Een gewapende boer, rond 1550.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Een markt, rond 1550.
Een markt, rond 1550.
Bewaking van een brug, rond 1495.
Bewaking van een brug, rond 1495.
Een boerenerf, rond 1550.
Een boerenerf, rond 1550.
Een wagenwiel herstellen, rond 1550.
Een wagenwiel herstellen, rond 1550.
Graan dorsen, rond 1550.
Graan dorsen, rond 1550.

Dagelijks leven en beroepen

De kronieken van Worp

Boek 4: Friesland vanaf 1399

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 324-326 (PDF-bladzijden 413-415, tweede doorlopende exemplaar in het PDF-bestand).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Het verslag van de landdag op 15 september bevat drie voorstellen, de antwoorden en de afsluitende mededeling door Kempo van Martena en meester Sydts Tjaerda. Dit gehele document staat in één grijs blok in de oorspronkelijke derde persoon; er is geen persoonlijke wij-verklaring van gemaakt.
  • De negen stuivers per gouden gulden rente, de eerste drie maanden voor vijftienhonderd soldaten, de zes weken voor de nieuw aangesloten grietenijen en de mogelijke veertien extra dagen worden afzonderlijk genoemd. Die laatste last komt niet op de andere grietenijen.
  • Sydts Tjaerda heet in de afdruk opper Geest. Dit is weergegeven als oppergeestelijke, zonder er een niet genoemde precieze kerkelijke functie bij in te vullen. De slotmededeling behoort tot het document. De term derde man staat pas bij het volgende hoofdstuk over Sloten, niet in deze landdagakte.