Terwijl Dokkum in augustus 1523 onder keizerlijk gezag komt, proberen vooraanstaande burgers van Bolsward de Gelderse bezetting kwijt te raken.

Verdreven inwoners van Sneek in Bolsward

Nadat de burgers van Sneek met graaf van Moers in conflict waren geraakt, hadden zij Gelderse grietmannen, zeesoldaten en veel burgers uit de stad verdreven. Bijna al deze mensen gingen in Bolsward wonen.

De Geldersen vonden daar aanhang bij arme en andere burgers. Zij kregen daardoor de macht in de stad. Er waren ook inwoners die het Gelderse bestuur niet wilden, maar zij durfden zich vanwege de aanwezige soldaten en de verdreven Snekers niet openlijk te verzetten.

De stad raakt steeds verder ingesloten

De keizerlijke bevelhebbers hadden inmiddels de toren en het blokhuis van Workum ingenomen en bij Makkum een blokhuis aangelegd. Daarmee werd de toevoer naar Bolsward steeds moeilijker. Ook Dokkum werd belegerd.

De datum van Sint-Jacob, waarop Karel van Gelre had beloofd Bolsward te ontzetten, was al voorbij. Er waren nog altijd geen tekenen dat hij voldoende soldaten bijeenbracht om de Gelderse steden in Friesland te helpen.

Een geheim verzoek aan Goslick Jongema

Enkele vooraanstaande burgers, die de keizer niet langer durfden of wilden weerstaan, stuurden heimelijk een boodschap naar Goslick Jongema. Hij was hun heer en leefde sinds de komst van de Geldersen in 1514 als balling buiten Bolsward.

De burgers vroegen hem met de keizerlijke bevelhebbers te spreken en met soldaten naar Oldeklooster te komen. Zij hoopten dat zij met hulp van andere burgers de stad snel in keizerlijke handen konden brengen.

Op 26 augustus kwamen Goslick Jongema, meester Jarich Dekama met mannen uit Baarderadeel, Jarich Hottinga met mannen uit Hennaarderadeel en enkele soldaten naar Oldeklooster.

De voorwaarden voor vrijwillige overgave

Goslick stuurde een brief aan het stadsbestuur en de inwoners van Bolsward. Hij eiste de stad namens de keizer op en beloofde:

• Bolsward zou alle rechten, vrijheden en voorrechten krijgen die Leeuwarden en de andere keizergezinde Friese steden bezaten.
• Alle overtredingen die vanuit Bolsward waren begaan, zouden in het algemeen en afzonderlijk worden vergeten en vergeven, als zij zich nu vrijwillig onder keizerlijk gezag en bescherming stelden.
• Alle vreemdelingen in Bolsward, geestelijken, edelen en niet-edelen, mochten zonder verdere afkoopsom naar hun eigen bezit reizen, er wonen en het gebruiken zoals zij het aantroffen.
• Wie niet onder de keizer wilde blijven, zou vrij en veilig mogen vertrekken.
• Soldaten die voor Gelre hadden gediend, mochten onder overeenkomstige voorwaarden in keizerlijke dienst blijven.

Gemachtigden van de stad en van de Gelderse soldaten onderhandelden vervolgens dagelijks in Oldeklooster met Goslick en de andere bevelhebbers.

Het akkoord wordt teruggedraaid

Toen de stad en Goslick al een akkoord hadden gesloten, kwamen de Gelderse bestuurders, de uit Sneek verdreven mannen, de zeesoldaten en hun aanhangers opnieuw in actie. Zij verzetten zich tegen het akkoord. In Bolsward werd bijna dagelijks alarm geslagen en verkeerden de vooraanstaande burgers in levensgevaar.

Na verder overleg wisten de voorstanders van de overgave steeds meer soldaten en minder vermogende burgers aan hun kant te krijgen. Aan hen werd beloofd dat zij in keizerlijke soldij zouden komen. Daardoor verloor de Gelderse partij veel macht.

Vijf schepen vertrekken naar Sloten

De Gelderse zeesoldaten en degenen die niet onder de keizer wilden blijven, vertrokken met vijf schepen uit Bolsward naar graaf van Moers in Sloten. Juist deze mannen hielden later de verdediging van Sloten zo lang vol.

Op 6 september 1523 keerde Goslick Jongema namens Karel V terug in Bolsward. De stad bleef daarna onder keizerlijk gezag. De burgers legden de eed van trouw af, zoals die van Sneek eerder hadden gedaan.