Na de landdag van september sluiten de keizerlijke troepen Sloten van land en water af, totdat de verdedigers in november 1523 hun overgave aanbieden.

Een zwaarder beleg dan bij Dokkum

Na de landdag in Sneek trokken Wassenaer en Schenck met een sterker leger naar Sloten dan zij eerder bij Dokkum hadden gebruikt. Zij lagen zowel op het land als met schepen op het water rondom de stad. Uit Westergo was ook de derde man gekomen.

De belegeraars schoten vanaf de schepen en vanaf het land dag en nacht zonder onderbreking. Zij gebruikten verschillende soorten zwaar geschut: scherpe metsen, kartouwen, noodslangen en mortieren of tuimelaars. De kanonnen waren tot in Zutphen en Arnhem in Gelre en zelfs tot Amsterdam in Holland te horen.

De molens worden kapotgeschoten

Eerst schoten de belegeraars de windmolen van Sloten kapot. Daarna vernielden zij ook de rosmolen, die met paardenkracht werd aangedreven. Daardoor konden de inwoners geen meel meer malen met hun gewone molens.

Zij moesten hun graan vermalen met kleine handmolens, die mosterdmolens werden genoemd. Van het meel maakten ze koeken, die ze op een rooster bakten. Tegen het einde van het beleg ontbraken ook vlees en bier. Bovenal raakte het buskruit op. De verdedigers durfden daardoor geen bestorming meer af te wachten.

Een Gelderse rooftocht in Stellingwerf

Tijdens het beleg trokken Gelderse soldaten vanuit Steenwijk naar Stellingwerf. Daar staken zij huizen in brand en namen mensen gevangen. Zelfs boeren werden getroffen die eerder geld met de Geldersen hadden afgesproken om met rust gelaten te worden.

Toen de bevelhebbers voor Sloten dit hoorden, stuurden zij Douwe Hoyteszoon met mannen uit de Friese Wouden en een vendel soldaten naar Steenwijk om de Geldersen tegen te houden.

In Steenwijk bevond zich Christoffel, graaf van Moers. Hij was uit Sloten vertrokken voordat het beleg begon. Tegen de verdedigers had hij gezegd dat hij bij de hertog van Gelre hulp zou gaan halen. In plaats daarvan ging hij naar het door Gelderse troepen bezette Steenwijk. Daar bleef hij totdat Sloten werd opgegeven. Daarna verliet hij ook Steenwijk.

Wie zaten in Sloten?

Onder de verdedigers en Gelderse bestuurders in Sloten waren de volgende personen en groepen:

• Doctor Hubert, de Gelderse kanselier.
• Rienck en Kempo Jongema, twee broers uit de Friese adel.
• Wierdt en Sicko Koythaen uit Bolsward.
• De Gelderse zeesoldaten, andere huurlingen en mensen die uit Sneek waren verdreven.

Tijdens een nacht in het belegeringskamp werden Johan van Wassenaer en stadhouder George Schenck allebei door een schot geraakt. Wassenaer werd door zijn arm geschoten. Schenck kreeg een schotwond in zijn zij. Toch bleven beide bevelhebbers bij het leger voor Sloten.

Op 2 november vragen de verdedigers om overleg

De stad was zo streng afgesloten dat niemand meer naar binnen of buiten kon. De belegerden hadden gebrek aan alles en kregen door het voortdurende beschieten overdag noch in de nacht rust. Er was ook geen sprake van ontzet van buitenaf.

Op 2 november vroegen zij daarom een bespreking met de keizerlijke bevelhebbers aan. Zij boden aan Sloten over te geven, op voorwaarde dat zij de oorlogsschepen, het geschut en hun gevangenen mee mochten nemen. De bevelhebbers weigerden die voorwaarde.

Na verdere onderhandelingen kwamen zij tot een andere overeenkomst. De edelen, bestuurders, soldaten, burgers en anderen in Sloten mochten vrij vertrekken naar een plaats van eigen keuze, maar niet naar Lemmer of Steenwijk. Friese ingezetenen die het land wilden blijven bewonen, kregen een maand om te besluiten of zij de keizer trouw zouden zweren. Zij konden zonder extra afkoopsom blijven. De burgers van Sloten mochten op dezelfde voorwaarden in hun stad blijven.

De intocht op 8 november

Na de overeenkomst verlieten de Geldersen en de Friezen die geen onderdanen van Karel V wilden worden de stad. Rienck en Kempo Jongema, Sierck Donia, veel andere Friezen en soldaten reisden naar de hertog van Gelre.

Doctor Hubert en Wierdt uit Bolsward, de bevelhebber van de Gelderse zeesoldaten, reisden naar graaf van Moers in Steenwijk. Het beleg had acht weken en vijf dagen geduurd.

Op 8 november 1523 trokken Johan van Wassenaer en George Schenck Sloten binnen. De burgers zwoeren Karel V trouw, zoals ook de andere Friese steden hadden gedaan.

Lemmer geeft zich eveneens over

Nadat Sloten was gevallen, droegen de Geldersen het versterkte huis bij Lemmer eveneens aan de keizerlijke bevelhebbers over. Ook zij gaven zich op 8 november over, onder dezelfde voorwaarden als de verdedigers van Sloten. Op bevel van de bevelhebbers haalden inwoners uit de omgeving het versterkte huis daarna neer.

Hiermee waren de Geldersen, negen jaar min veertien dagen nadat zij in Friesland waren gekomen, uit het gewest verdreven.