Bergum 1792: Vier vermissingen bij de Dam en de Oude Dam

Alle verhalen en verklaringen uit Bergum

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over vier vermissingen bij de Dam en de Oude Dam.

Verklaringen en stukken: 1792: Vier vermissingen bij de Dam en de Oude Dam

Informatie opgenomen door Hobbe Baard van Sminia, grietman over Tietjerksteradeel en hier commissaris, op verzoek van de fiscaal van deze grietenij uit hoofde van diens ambt, om te dienen zoals behoort.

Sijtze Hendriks, meesterbrouwer te Bergum aan de Dam, in zijn veertigste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaart dat hij gistermorgen omstreeks zes uur ontdekte dat uit zijn kippenhok buitenshuis een haan en vier hennen ontbraken. Ze waren allemaal 'goudlakens' van veren en hadden zwarte toppen op de kop. Hij had de kippen de vorige avond gevoerd. Vervolgens noemt de tekst vijf hennen en één haan; deze telling sluit niet zonder meer aan op de eerdere vier hennen. Er was nog één overgebleven, die waarschijnlijk zal zijn ontvlucht.

Bij de ontdekking van de vermissing vond hij de deur van het hok, die met een slot gesloten was geweest, open. Tegen het kippenhok stond een vreemde stok met een kromme kop. Hij weet niet wie de diefstal heeft gepleegd of waar zijn kippen zijn gebleven. Hij sluit zijn verklaring na voorlezing en ondertekent die. Bergum, 2 mei 1792. Handtekening: S. H. Brouwer.

Melle Wolters, landbouwer te Suameer, ongeveer 48 jaar oud, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Toen hij gistermorgen wilde gaan ploegen, ontdekte hij dat het ijzer met de bijbehorende kettingen van de ploeg ontbrak. Dit verbindt het voorstel met de ploegbalk en wordt door de boer 'Zeelpand' genoemd. De ploeg had 's nachts op het land achter zijn huis gestaan. Hij had hem daar de vorige avond in goede orde achtergelaten. Hij weet niet wie het ijzer heeft weggenomen. Hij sluit zijn verklaring na voorlezing en ondertekent die. Bergum, 2 mei 1792. Melle Wolters.

Lammert Tomas, arbeider te Bergum aan de Legeweg, in zijn vierenveertigste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. In de nacht van afgelopen maandag op dinsdag, tussen twaalf en één uur, kwam hij te voet uit de Lemmer. Hij zag Jan Johannes, doorgaans Jan Smid genoemd en woonachtig te Oostermeer, door het hekje van het erf van Lammert Rinzes aan de Oude Dam komen, tegenover de eekmolen te Bergum. Jan Johannes had een zak met wat goederen op zijn rug. Toen de getuige hem van achteren inhaalde, vroeg Jan Johannes wanneer het Bergumer schip vertrok. De getuige antwoordde: om drie uur. Jan Johannes zei dat hij dan te voet naar Leeuwarden ging, omdat hij dan zo snel in de stad kon komen als wanneer het schip vertrok. Na dit gesprek zag de getuige Jan Johannes niet meer: hij haastte zich naar huis en Jan Johannes bleef achter.

Iets verderop, naast het huis van timmerman Teunis Tomas te Bergum, kwam iemand door het hekje van diens erf naar hem toe: een Lammert van wie het patroniem niet is ingevuld, doorgaans Lammert Soldaat genoemd. Volgens de getuige woonde hij in de Volgeren onder Noorderdragten. Deze persoon was onlangs uit het tuchthuis ontslagen. Lammert begon ook met de getuige te praten. Toen de getuige vroeg of hij eveneens naar de stad ging, antwoordde Lammert ja. Lammert liep met hem mee tot aan zijn deur. De getuige opende de deur en zij wensten elkaar een goede nacht. Daarna sloot de getuige zijn deur en ging naar bed. Hij weet dus niet waar Lammert vervolgens heenging of bleef.

Meer kan hij over de zaak niet zeggen. Hij sluit zijn verklaring na voorlezing. De slotformule noemt ondertekening met zijn hand, maar onderaan staat een kruis als zijn eigen gezette merk, bij de naam Lammert Tomas. Bergum, 2 mei 1792. Een handtekening met Sminia en 'me teste', 'in mijn bijzijn', volgt.

Lammert Rinzes, koopman onder Suameer bij de Oude Dam, in zijn zevenenzestigste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Gistermorgen ontbrak uit de tuin bij zijn huis een lijn van ongeveer vijf vaam lang, van '1½ stuivers touw'. De lijn had de vorige avond nog aan 'polen' in de tuin vastgehecht gezeten. Hij weet niet wie dit heeft gedaan of waar zijn lijn is gebleven. Hij sluit zijn verklaring na voorlezing en ondertekent die. Bergum, 2 mei 1792. Lammert Rinzes.

Geeltje Hoekes, weduwe van Lammert Hendriks, wonend te Bergum aan de Legeweg, in haar drieënvijftigste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Afgelopen woensdag had zij 's morgens linnengoed achter haar huis uitgespreid om te bleken. 's Avonds ontbraken twee tipmutsen; één was nieuw en afgezet met fijn 'languit'. Gisteren verloor zij van dezelfde bleek, midden op de dag, twee vierkante witte halsdoeken en een damasten tafelkleed met een gebloemde rand. Alles was zonder letters. Later vond zij de 'minste' witte doek terug. Zij weet niet wie haar de overige goederen heeft afgenomen en weet verder niets van het voorval. Na voorlezing ondertekent zij haar verklaring. Bergum, 2 mei 1792. Haar handtekening luidt 'Geltje hoekes'.

In de linkermarge staat een rescriptie zoals eerder: wanneer de daders ontdekt worden, hen aanhouden; hun bekentenis opnemen; overbrengen aan het Hof en de delinquenten naar het blokhuis brengen. Het betreft een voorwaardelijke ambtelijke aanwijzing, geen mededeling dat dit al is gebeurd.

Attestatie: aldus verklaard voor ons, commissaris en secretaris. Bergum, 2 mei 1792. Er volgen twee handtekeningen met Sminia.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.