Bergum 1795: Inkwartiering, een sabel en verdwenen gespen

Alle verhalen en verklaringen uit Bergum

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over inkwartiering, een sabel en verdwenen gespen.

Verklaringen en stukken: 1795: Inkwartiering, een sabel en verdwenen gespen

Nieuwe informatie opgenomen door Johannes Lodema, lid van de municipaliteit van Tietjerksteradeel, commissaris in deze zaak, op verzoek van de fiscaal van dit deel, „Rat: off:", om te dienen zoals behoort.

Tjittje Sijmens Algra, weduwe van wijlen Alze Nicolaij, wonend te Bergum, in haar 58ste levensjaar, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd en verklaarde: op 31 maart 1795 had zij een voerman met twee paarden ingekwartierd. Hij behoorde tot de rijdende artillerie van het Franse leger dat toen hier was ingekwartierd. De bij haar logerende voerman was 's avonds om zeven uur al naar bed gegaan en leek tevreden maar omstreeks tien uur 's avonds werd van buiten hevig met een sabel op de deur gehouwen. De ruiten boven de deur en die in beide kamers werden stukgeslagen. Bij dit alarm sprong zij uit bed en vluchtte naar de schuur. Kort daarop kwam haar zoon Sijmen Alzes bij haar en vertelde dat zij weer naar binnen moest komen, omdat er niets meer aan de hand was. Zij ging binnen en zag in de kamer de ruiten van een theekast in stukken op de grond liggen. In de gordijnen voor een bedstede waren twee gaten gehouwen.

Zij vertrouwde erop dat ook buiten niets meer gaande was en ging naar buiten om naar het secreet te gaan. Toen zij daar was, kwamen er wel drie mensen om het huis, onder wie de man die bij haar logeerde. Vol schrik en angst keerde zij terug en vluchtte naar haar buurman Pieter Gerbens. Hij liet haar door een venster binnen, omdat hij de deur niet durfde te openen. Om vier uur 's morgens kwam zij thuis. Zij vond haar oudste zoon Roel bij het vuur. Hij vertelde dat haar voerman met nog een van zijn knagtjes op dat moment werkelijk in de kamer in bed lag. Beiden stonden rond vijf uur op en waren tevreden. Zij aten en dronken wat met de huisgenoten en leken haar ontevreden over de aangerichte baldadigheden. Daarna vertrokken ze. Zij wist toen niet dat er iets gestolen was. Om twaalf uur 's middags ontdekte haar zoon Sijmen dat de zilveren gespen ontbraken van de schoenen die hij wilde aantrekken. Die stonden in het voorhuis op een lege bedstede; hij had ze voor de veiligheid met lege graanzakken bedekt. Toen zij dit hoorde, keek zij naar haar eigen schoenen en gespen, die daar ook stonden. Zij ontdekte dat ook een van haar zilveren gespen ontbrak. Die was niet erg groot, langwerpig vierkant, met een stalen beugel en de letters T.S.

Zij heeft geen reden om zich over het onrechtmatige gedrag van de bij haar logerende man te beklagen. Hij was de hele dag tevreden geweest en zou redelijk rustig in bed zijn blijven liggen als er buiten geen lawaai was gekomen. Meer weet zij niet van de zaak. Na voorlezing sloot zij haar verklaring af en ondertekende die. Bergum, 3 april 1795. Handtekening: Tjittje Syemens Algra.

Sijmen Alzes Nicolaij, meerderjarig, ongetrouwd, ongeveer drieëntwintig jaar, woont bij zijn moeder Tjittje Sijmens Algra, weduwe van wijlen Alze Roelofs Nicolaij te Bergum. Hij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd en verklaarde: op 31 maart was in het huis van zijn moeder een voerman met twee paarden ingekwartierd en ondergebracht, behorend tot de rijdende artillerie van de Fransen. Die waren die dag 's morgens tegen. te Bergum aangekomen en verbleven er. De voerman was de hele dag tevreden en ging 's avonds om zeven uur al naar bed.

Omstreeks die tijd werd Sijmen naar de bakker in het dorp gestuurd om twee bollen te halen. Thuis dronken zij met hun eigen gezin nog een kop koffie. Daarna ging hij met zijn broer Roel in de buurt kijken of er nog iets te doen was. Bij het Rood hert zagen zij een knuppel naar de vensters van Johannes Lodema werpen. Zij konden iets niet verstaan omdat het hun vreemd leek. Daarna gingen hij, Roel, een boerenknecht en een meid naar huis. Onderweg ontmoetten ze niemand, maar omstreeks tien uur, toen zij bezig waren hun dieren „af te voeren", werd plotseling zeer hevig op de voordeur geslagen. Daarna werden de ruiten boven de deur en in beide kamers stukgeslagen. De mensen buiten riepen de voerman, die rustig in bed lag. Hij stond op en deed de deur voor hen open. Ze kwamen binnen en een van hen zette meteen een sabel tegen de borst van zijn broer Roel. Allen waren zo ontsteld dat het hele gezin vluchtte en het huis aan hen overliet.

Na ongeveer een kwartier kwamen ze terug. Niemand was er meer, maar ze zagen dat de ruiten van de theekast waren stukgeslagen. Sijmen ging toen naar buurman Pieter Gerbens, waar zijn moeder heen was gevlucht. Hij bleef daar tot vijf uur de volgende morgen. Daarna ging hij naar zijn zwager Eelke Welles. Eelke ging naar het huis van Sijmens moeder, terwijl Sijmen tot zeven uur bij zijn zwager bleef. Toen hij thuiskwam, was hun voerman al vertrokken. Niemand wist toen dat er iets ontbrak. Maar rond twaalf uur 's middags wilde hij zijn schoenen met zilveren gespen aantrekken. Ze stonden op een lege bedstede en hij had ze voor de veiligheid met een partij lege graan zakken bedekt. Hij ontdekte dat de gespen van zijn schoenen ontbraken en dat ook een zilveren gesp van de schoenen van zijn moeder, die daar eveneens stonden, verdwenen was. Zijn gespen zijn groot en langwerpig vierkant, met zilveren beugels. Vorig jaar kocht zijn broer Roel ze bij zilversmid De Wal te Leeuwarden voor 23-14-8. Ze zijn niet met letters of andere kenmerken gemerkt. Meer weet hij er niet van. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende die. Bergum, 3 april 1794. Handtekening: Symen Alzes Nycolai.

Aldus verklaard voor de commissaris en secretaris te Bergum op 3 april 1795. Handtekeningen: J. Lodema en H. B. Sminia. In de marge: hierover is een beschikking genomen.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.