
Ambacht 1800.
Hiltje Emkes en Johannes Idses vertellen over een inbraak terwijl zij op de heide en het land werkten.

Hiltje Emkes, echtgenote van Johannes Idses, arbeider in de Noordermeer onder Bergum, was in haar zestigste levensjaar. Zij werd opgeroepen, legde de eed af en werd ondervraagd. Zij verklaarde dat zij gisteren, 19 augustus, omstreeks elf uur 's morgens naar de Stateheide onder Bergum was gegaan om zoden op te zetten.
Haar man was naar het land van Sjouke Tjibbes onder Bergum gegaan om te maaien. Zij kwam 's avonds tussen vier en vijf uur thuis. Een raam van de kamer stond open. Het huis was verder gesloten en zat bij haar thuiskomst nog dicht. Zij opende de deur met de sleutel en ging naar binnen.
In de kamer zag zij dat het kabinet openstond. Eén deur was bij het slot losgeraakt. Uit het kabinet ontbraken: een bijbel met twee zilveren haken, gemerkt H. E., en daaraan een groene tas; een streng bruine kralen met een gouden sieraad met groene steentjes; en een streng kleine rode kralen, in kastjes geregen, met aan elk uiteinde een gouden oogje; een paar zilveren mannenbroekgespen, met zwart en zonder letters; een zwarte zijden doek, met een patroon aan de achterkant, met op iedere hoek een wit zijden bosje; een klein blauw zijden sjaaltje; en een witte doek van dezelfde soort, met gouden strepen langs de rand.
Zij kon niet zeggen wie de diefstal had gepleegd. Zij sloot haar verklaring na duidelijke voorlezing en het plaatsen van haar handmerk in Bergum op 20 augustus 1807. Eigen handmerk: Hiltje Emkes, een kruis. In aanwezigheid van P. W. G. Bruining.

Johannes Idses, arbeider in de Noordermeer onder Bergum, was in zijn drieënveertigste levensjaar. Hij werd opgeroepen, legde de eed af en werd ondervraagd. Hij verklaarde dat hij gisteren, 19 augustus, omstreeks zeven uur 's morgens naar het land van Sjouke Tjibbes, boer in de Noordermeer onder Bergum, was gegaan om te maaien.
Hij kwam tussen acht en negen uur 's avonds thuis. Zijn vrouw vertelde hem dat bij haar goederen waren gestolen. Hij stelde vast dat dit zo was. Zijn vrouw had daarover onder ede een verklaring afgelegd. Omdat hij verder niets wist, sloot hij zijn verklaring na duidelijke voorlezing en het plaatsen van zijn handmerk in Bergum op 20 augustus 1807.
Eigen handmerk: Johannes Idses, een kruis; in aanwezigheid van P. W. G. Bruining.
Deze getuigenissen staan ook bij de verhalen uit Noordermeer.
Hiltje Emkes wordt in beide zaken genoemd als vrouw van Johannes Idses/Idsers, arbeider in Noordermeer onder Bergum. Haar leeftijd van 58 à 59 jaar in 1806 past bij haar 60ste levensjaar in 1807. Bij Johannes sluiten het 41ste levensjaar in 1806 en het 43ste in augustus 1807 niet precies aan. Namen, partner en woonplaats ondersteunen de koppeling, met deze leeftijdsafwijking.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.





Verklaringen afgenomen voor Jetze van Sminia, drost van het vijfde district, als commissaris, om te dienen waar dat behoort.
Aldus verklaard voor de ondergetekende commissaris en secretaris in Bergum op 20 augustus 1807. Ondertekend: J. van Sminia en P. W. G. Bruining.
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 6, B6-D021. Datering: 20 augustus 1807. Scanbladen 49, 50, 51.
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
De getuigenissen zijn volledig in modern Nederlands weergegeven. De ambtelijke vertelvorm is behouden; er is geen ik-vorm toegevoegd. Eigen waarnemingen, horen zeggen en vermoedens blijven onderscheiden. Een eindvonnis is niet aanwezig.