Oenkerk 1795: Loslopende paarden en een verwond achterbeen

Alle verhalen en verklaringen uit Oenkerk

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over loslopende paarden en een verwond achterbeen.

Verklaringen en stukken: 1795: Loslopende paarden en een verwond achterbeen

Verklaringen opgenomen voor mij, Johs Lodema, lid van de municipaliteit van Tietjerksteradeel, als commissaris op verzoek van de fiscaal van dit deel, met de toegevoegde afkorting rat officier, om te dienen zoals behoort.

Jan Albert..., kastelein te Oenkerk, in zijn 43ste levensjaar, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Maandagochtend de 15de klopte iemand hem uit bed; degene die klopte, zei dat er twee blauwblessige paarden op de weg rondliepen. Eén had achter in het rechterbeen een gat dat sterk bloedde. Jan werd gevraagd te komen en het dier onder te brengen, omdat men vreesde dat het zonder snelle hulp zou doodbloeden. Hij stond meteen op en ging erheen. Andries Rinses was daar al bij de paarden. Jan vond de toestand van het gewonde paard zoals hem was verteld.

Jan en Andries brachten de paarden samen in Jans stal. Jan stuurde onmiddellijk iemand naar Oudkerk om de smid Sijtte Harmens te halen. Intussen gingen Jan en Andries naar het huis van Gosse wijgerts om te onderzoeken of daar een scherp voorwerp te vinden was waaraan het paard zich misschien had verwond. Zij vonden niets.

Gosse en zijn vrouw waren bezig de tuinbedden weer op orde te brengen. Die waren in wanorde geraakt doordat de paarden in de tuin waren geweest. Jan en Andries vroegen Gosse of hij wist hoe het merkelijk gewonde paard de wond had gekregen. Gosse zei dat hij de paarden niet eens had gezien. Ulke Riemers had hem wakker geklopt en gezegd dat hij de paarden uit Gosse's tuin had gejaagd.

Jan en Andries vroegen vervolgens aan Ulke Riemers, die niet ver van hen af stond, of hij wist hoe het paard de wond had gekregen. Ulke zei dat beide paarden fris en heel waren geweest toen hij ze uit de tuin jaagde en dat hij ze met een twijgje had weggejaagd. Ulke vroeg van wie de paarden waren; Jan antwoordde dat hij het niet wist.

Jan en Andries vonden aan de zuidkant van het kerkhof een hoeveelheid bloed. Verderop, tot aan de buurt, vonden zij telkens meer bloed. Thuis onderzochten zij met de smid Sijtte Harmens de wond. Volgens de smid was één van de trekkers, een pees, achter aan het been kapot. Samen verbonden zij het been. De smid kwam nog dagelijks in Jans huis om het paard zo mogelijk te genezen. Volgens Jan leek het enigszins beter te worden, hoewel hij betwijfelde of het ooit weer goed zou herstellen.

Verder wist Jan niets van de hele zaak. Hij sloot en ondertekende zijn verklaring na voorlezing. Bergum, 22 juni 1795. Jan Alberts.

In de marge: 's middags hoorden zij dat de paarden aan dorprechter Fokke Gaikema te Bergum toebehoorden. Ze hadden in de weide te Rijperkerk gestaan, waar hij land huurde.

Andries Rinses, arbeider te Oenkerk, naar zijn beste weten in zijn 47ste levensjaar, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Afgelopen maandagochtend, de 15de, om ongeveer vijf uur, zag hij terwijl hij zich aankleedde een blauwblessig paard heel hard langs zijn huis lopen. Kort daarna zag hij vanaf hetzelfde pad nog een soortgelijk paard komen, dat één been nasleepte.

Hij zei tegen zijn vrouw dat hij niet begreep van wie die paarden waren, omdat hij in de omgeving zulke paarden niet kende. Hij ging meteen naar buiten. Het gewonde paard stond vlak bij het pad voor zijn huis; uit het rechterbeen stroomde het bloed met kracht. Het andere paard kwam weer terug om zijn makker te zoeken. Andries wist niet aan wie de paarden toebehoorden.

Terwijl hij bij het paard stond, kwam Jan Alberts kort daarna bij hem. Samen brachten zij de paarden naar Jans stal en stuurden iemand om smid Sijtze Harmens uit Oudkerk te halen. Intussen onderzochten zij of ze iets konden vinden waaraan het dier zich kon hebben verwond, maar zij ontdekten niets.

Naast het kerkhof vonden zij Gosse wijgerts en zijn vrouw in hun tuin, bezig de tuinbedden weer op orde te brengen. Die waren in wanorde. Gosse en zijn vrouw zeiden dat er paarden in hun tuin waren geweest, hoewel zij die niet hadden gezien. Ulke Riemers had hun verteld dat hij de paarden uit de tuin had gejaagd. Jan en Andries vroegen Ulke, die niet ver daarvandaan was, of het paard al gewond was toen hij de dieren uit de tuin jaagde. Ulke zei dat beide fris en heel waren geweest toen hij ze wegjaagde.

Toen Andries en Jan teruggingen, vonden zij bij het kerkhof bloed en vervolgens telkens meer, tot aan de plaats waar zij het gewonde paard aanvankelijk hadden gevonden. Andries ging weer naar huis; Jan ging daarna bij hem weg.

Verder wist Andries alleen dat hij overdag had horen zeggen dat de paarden van dorprechter F. Gaukema te Bergum waren. Ze hadden in Rijperkerk gelopen, waar hij land huurde. Andries sloot en ondertekende zijn verklaring na voorlezing. Bergum, 22 juni 1795. Andries Rinses.

Ulke Riemers, arbeider te Oenkerk, in zijn 74ste levensjaar, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Afgelopen maandagochtend, de 15de, om ongeveer half vijf, ging hij naar zijn werk. Naast het kerkhof zag hij in het land van de heer Nieuwstra twee blauwe paarden lopen. De paarden behoorden niet aan de heer Nieuwstra. Ulke opende het hek van dat land om ze eruit te jagen. Hij nam een twijgje en joeg ze daarmee weg. Ze liepen toen door de tuin van Gosse wijgerts. Ulke sloot daarna het hek weer en ging naar zijn werk, zonder te weten waarheen de paarden verder waren gelopen.

Hij wist niets meer, sloot zijn verklaring na voorlezing en zette zijn merk eronder. Bergum, 22 juni 1795. Bij het merk staat: Ulke Riemers' zelf gezette merk.

Fokke Gaikema, dorprechter te Bergum, 36 jaar oud, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij had twee blauwblessige paarden in een weide te Rijperkerk. Afgelopen dinsdag, de 16de, kreeg hij bericht dat beide paarden in de herberg te Oenkerk stonden en dat één ernstig gewond was.

De volgende dag stuurde hij zijn knecht daarheen om het ongedeerde paard weg te halen en te vragen hoe het met het andere ging. De knecht kwam met het ene paard thuis, maar kon geen goed bericht over de toestand van het andere paard geven. Daarom besloot Fokke de volgende dag, donderdag, zelf daarheen te reizen. Met smid Sijtte Harmens uit Oudkerk onderzocht hij de wond van het paard aan het achterbeen en verbond die. Hem leek dat een pees aan het achterbeen kapot was; de smid dacht dat ook.

Fokke vertrouwde het gewonde paard vervolgens voor de genezing aan Sijtze Harmens toe. Daarom liet hij het in Oenkerk staan. Hij wist verder niets van de zaak en sloot en ondertekende zijn verklaring na voorlezing. Bergum, 22 juni 1795. F. Gaikema.

In de marge: beschikking als de vorige.

Zo verklaard voor ons, commissaris en secretaris, te Bergum op 22 juni 1795. J. Lodema; H. B. Sminia.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.