Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Rijperkerk 1809 - De kast van Jacob Uilkes en Ynske Jans

Jacob en Ynske beschrijven verdwenen sieraden, een bijbel en geld; de armmoffen worden in een bos teruggevonden.

Een arbeiderswoning rond 1800.
Een arbeiderswoning rond 1800.

Jacob Uilkes

Jacob Uilkes, veenbaas in Rijperkerk, is in zijn 46ste levensjaar. Hij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Op 4 augustus om zes uur 's avonds kwam hij uit Leeuwarden thuis. Een ruit was uit het raam bij de voordeur genomen. Waarschijnlijk was daardoor het slot van de gesloten deur losgemaakt en de deur geopend.

In de kamer vond hij de kast open. Daaruit miste hij nieuwe zwarte koralen met een gouden tonnetje eraan; een zilveren beugel met een groene tas, gemerkt J.J.; een bijbel met twee zilveren haken, eveneens J.J.; twee zilveren schoengespen, gemerkt H.J.; een broekgesp gemerkt J.U. en een schuifgesp; een paar gouden knopen; en zwarte armmoffen met twee paren gouden knopen.

De armmoffen met knopen vond hij vandaag rond tien uur terug in een bos onder Rijperkerk van Douwe Willems. Ook was enig zilvergeld verdwenen, waarvan hij het bedrag niet wist. Hij kan met geen enkele zekerheid zeggen wie inbrak en stal. Hij sloot na voorlezing en tekende te Bergum op 5 augustus 1809: Jacob Uilkes.

Dagelijks leven in Friesland rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1800.

Ynske Jans

Ynske Jans, vrouw van veenbaas Jacob Uilkes in Rijperkerk, is in haar 36ste levensjaar. Zij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Op 4 augustus kwam zij om halfzeven 's avonds van het turven thuis. Bij de voordeur zag zij dat een ruit uit het raam naast de deur was genomen.

Het slot van de gesloten deur was van binnen geopend. Haar man, die om zes uur was thuisgekomen, had het glas al in stukken gevonden en de deur geopend. In de kamer vond zij de kast open, zoals haar man die ook had gevonden. Daaruit miste zij nieuwe zwarte koralen met een gouden tonnetje, een zilveren beugel met een groene tas gemerkt J.J., een bijbel met twee zilveren haken gemerkt J.J., twee zilveren schoengespen gemerkt H.J., een schuifgesp en een broekgesp gemerkt J.U., een paar gouden knopen en zwarte armmoffen met twee paren gouden knopen eraan.

Haar man had die armmoffen met knoppen vandaag rond tien uur teruggevonden in een bos onder Rijperkerk van Douwe Willems. Zij miste ook zilvergeld: een drie-guldenstuk en een halve Zeeuwse rijksdaalder. Zij kan niet met zekerheid zeggen wie inbrak en stal. Zij sloot na voorlezing en tekende te Bergum op 5 augustus 1809: ynske jans.

Deze getuigenissen staan ook bij de verhalen uit Rijperkerk.

Jacob Uilkes in Rijperkerk, 1808–1809

In april 1808 noemt Jacob Uilkes zich schuitschipper in Rijperkerk, naar zijn beste weten 44 jaar. In augustus 1809 is Jacob Uilkes veenbaas in Rijperkerk en in zijn 46ste levensjaar. Naam, woonplaats en leeftijdsverloop ondersteunen de koppeling; het verschil in beroepsaanduiding blijft vermeld. De echtgenote wordt alleen in de zaak uit 1809 genoemd.

Rijperkerk 1808 - Een ketel, bedkussen en proviand uit het schip

Rijperkerk 1808 - Een ketel, bedkussen en proviand uit het schip

Turfpraam friese veenvaart.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Wasdag rond 1800.
Wasdag rond 1800.
Een woning rond 1800.
Een woning rond 1800.
Een dienstbode in de keuken rond 1800.
Een dienstbode in de keuken rond 1800.
Huisraad op een openbare verkoop rond 1800.
Huisraad op een openbare verkoop rond 1800.
Keukenmeid 1800.
Keukenmeid 1800.

Dagelijks leven in de 19de eeuw

Omliggende plaatsen in de 19de eeuw

Bergum en omgeving

Bataafse en Franse tijd

Ambtelijke aanhef en protocollen

Verklaringen opgenomen door de eerder genoemde Hinze Wytzes, commissaris van de baljuw en het gerecht van het vijfde district.

Afgelegd voor de commissaris en secretaris te Bergum op 5 augustus 1809. Hinze Wytzes; P.W.G. Bruining.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

Bronnen en verantwoording

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 6, B6-D061. Datering: 5 augustus1809; ontdekking4augustus. Scanbladen 207, 208, 209.

Verantwoording

Enkele woorden, bedragen en dateringen zijn niet volledig leesbaar. Waar mogelijk is de voorlopige lezing gebruikt; ontbrekende bijzonderheden konden niet volledig worden weergegeven.

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.