Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
In 1520 worden in Sneek een kapelaan en een soldaat beschuldigd van plannen om de stad aan de Bourgondiërs over te leveren.
De verdenking tegen kapelaan Frans
In 1520 had graaf Christoffel van Moers, de Gelderse stadhouder in Sneek, een kapelaan die heer Frans heette. Over deze geestelijke werd gezegd dat de Bourgondiërs hem geld hadden gegeven om de stad aan hen uit te leveren.
Dat zou gebeuren op de zondag vóór Pinksteren. Veel Sneker burgers gingen ieder jaar op die dag naar Bolsward voor de ommegang van Onze-Lieve-Vrouw, een godsdienstige processie. De Bourgondische soldaten zouden zich intussen als kooplieden verkleden om Sneek binnen te komen.
Volgens de beschuldiging had Frans afdrukken van alle sleutels van de poorten en afsluitingen van Sneek in was gemaakt en die naar Leeuwarden gestuurd. Daar moesten er echte sleutels van worden vervaardigd.
Iedere nacht werden de sleutels van poorten en afsluitingen naar de stadhouder gebracht. Heer Frans woonde bij de graaf en was als diens kapelaan in de gelegenheid geweest de sleutels te zien.
Plaatsen in de 16de eeuw
De graaf liet hem arresteren en verhoren. Vervolgens werd heer Frans gevangen naar het versterkte huis in Sloten gebracht.
Een tweede beschuldiging
In dezelfde zomer werd in Sneek een soldaat opgepakt. Hij zou hebben gezegd dat de Bourgondiërs hem vijftig gouden guldens hadden beloofd.
Daarvoor moest hij op een afgesproken dag de stad op vier plaatsen tegelijk in brand steken. Op dat moment zouden de Bourgondiërs klaarstaan om de stad te bestormen.
De gevangene heette Otto van Lingen. Graaf van Moers liet hem in vier stukken delen. Op 4 augustus werden de lichaamsdelen bij vier stadspoorten en afsluitingen van Sneek opgehangen.
Twijfel over de verklaringen
Veel mensen zeiden dat zowel Otto van Lingen als heer Frans onschuldig was. Zij meenden dat de twee mannen alles wat zij hadden verklaard alleen vanwege de pijniging hadden gezegd.
De Bourgondiërs ontkenden eveneens dat zij iemand geld hadden beloofd of betaald om Sneek te verraden of in brand te steken.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Karel van Gelre
Stedelingen en plattelanders
Dorpen en steden in Friesland.
Misdaad en straf in Friesland
De zaak van Yepke Vaer (1521).
Veroordeelde Geldersen 1516 -1524.
Misdaad en straf (1500 - 1550).
Terechtstellingen (1500 - 1550).
Het dagelijks leven
Dagelijks leven en beroepen
De kronieken van Worp
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 230-231 (PDF-bladzijden 243-244).
Online kronieken, dagboeken en brieven.
- Beide beschuldigingen blijven beschuldigingen: betaald verraad door Frans, wassen sleutelafdrukken, zondag voor Pinksteren en de vijftig gouden guldens voor Otto. De jaarlijkse ommegang in Bolsward en het s nachts bewaren van de sleutels bij de stadhouder zijn behouden.
- De vierendeling en het ophangen bij vier poorten en afsluitingen op 4 augustus staan in de druk. Ook de verklaringen van onschuld, de pijniging als aanleiding tot de bekentenissen en de ontkenning door de Bourgondiërs zijn volledig behouden. De moderne afsluitende samenvattingszin is verwijderd. Er is geen vrijspraak of bewezen verraad toegevoegd.