Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Ondanks de onderhandelingen worden Friezen over en weer gevangengenomen, waarna Karel van Gelre vanuit Arnhem een nieuwe brief aan de raad van Sneek stuurt.
Gabbo Scheltema neemt goederen mee op Het Bildt
Op 23 november 1515 trok Gabbo Scheltema, een aanhanger van Gelre, met zijn helpers Het Bildt binnen. Hij nam er veel goederen mee en stak het huis van heer Tjaard Burmania in brand.
Tjaard hoorde wat er was gebeurd en stuurde de volgende dag soldaten uit Leeuwarden naar Hallum. Daar vielen zij het huis aan waar Gabbo met zijn vrienden zat te drinken.
Plaatsen in de 16de eeuw
Bij de aanval werden de edelman Frans Stanie en de aanwezige boeren gedood. Gabbo Scheltema en Tyepke Goslinge werden gevangengenomen en naar het versterkte huis in Leeuwarden gebracht.
Een tegenactie vanuit Sneek
Toen de Gelderse Friezen hiervan hoorden, trokken zij op 25 november vanuit Sneek naar Pingjum. Daar namen zij Douwo Abbeszoon gevangen en brachten hem naar Sneek. Deze beide gevangennemingen volgden vlak na elkaar.
Arcklens toont Floris’ brief aan de hertog
Floris van Egmond had op 18 december 1515 een brief aan de Geldersgezinde Friezen gestuurd. Daarin verklaarde hij dat hij op bevel van de prins van Spanje werkte, bood hij vergeving en onderhandelingen aan en waarschuwde hij tegen nieuwe opstanden.
Arcklens, de stadhouder van Gelre in Friesland, reisde met deze brief naar hertog Karel van Gelre in Arnhem. Hij liet hem zien wat Floris had geschreven. De hertog antwoordde daarop met een brief aan de burgemeesters, schepenen en raad van Sneek. De hertog beloofde zelf binnenkort naar Friesland te komen, maar dit gebeurde uiteindelijk niet.
De brief van Karel van Gelre aan Sneek
Karel, hertog van Gelre en Gulik, graaf van Zutphen en heer van Friesland, schreef aan zijn geliefde en trouwe raad in Sneek:
Karel van Gelre aan Sneek:
Karel, hertog van Gelre en Gulik, graaf van Zutphen, heer van Friesland.
Geliefde getrouwen, onze geliefde raad,
Wij hebben op uw verzoek en schrijven geschriften van onze bevelhebbers in Friesland ontvangen. Daarbij zaten afschriften van enige brieven die heer Floris aan u heeft gestuurd. Dit verwondert ons, want u weet dat diezelfde heer Floris niets anders zoekt dan muiterij en twist. Hij laat de mensen weten dat de prins van Castilië de landen van Friesland zal krijgen. Dat zal in waarheid nooit blijken.
Wij zijn geenszins van plan u en de landen van Friesland te verlaten. Wij zullen land en mensen voor u inzetten en met u leven en sterven. Daarvoor verbinden wij ons ook tegenover onze heer en neef, de koning van Frankrijk, en onze andere heren en verwanten, zoals u in waarheid zult ondervinden.
Wij zijn daarom ook van plan spoedig zelf naar onze Friese landen te komen. Voordat dit gebeurt, zullen wij onze genoemde geliefde raadgever en getrouwe met alle nodige instructies vooruitsturen, zodat u daarover tevreden kunt zijn. Hij had al vóór het afgelopen hoogfeest moeten komen. Door aanzienlijke en gewichtige moeilijkheden waarin wij verkeren, kon dat niet doorgaan. U zult hierover verder van hem horen.
Laat zulke brieven en geschriften voortaan achterwege. Bij zijn komst zal hij met uw medewerking namens ons een bestuur en regeling instellen waarover de gezamenlijke landschappen tevreden zullen zijn. Daarop vertrouwen en verlaten wij ons geheel bij u.
Gegeven in onze stad Arnhem op de dinsdag na Sint-Pontianus, onder ons zegel, in het jaar 1515.
Aan de geliefde getrouwe burgemeesters, schepenen en raad van onze stad Sneek.
De hertog kwam niet persoonlijk naar Friesland. In het vervolg over de gebeurtenissen van 1516 begon het nieuwe oorlogsjaar.
Verwante gebeurtenissen
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Stedelingen en plattelanders
Dorpen en steden in Friesland.
Leven in Sneek in de 16de eeuw.
Misdaad en straf in Friesland
De zaak van Yepke Vaer (1521).
Veroordeelde Geldersen 1516 -1524.
Misdaad en straf (1500 - 1550).
Terechtstellingen (1500 - 1550).
Het dagelijks leven
Dagelijks leven
De kronieken van Worp
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, uitgegeven door het Friesch Genootschap, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 171-173 (PDF-bladzijden 184-186).
Worp van Thabor - online kronieken, dagboeken en brieven.
- DEELSTATUS: het begin van de brief over de overgang blz. 172-173 is in deze afdruk niet coherent te herstellen: Int getrouwe hem oeck dye Graef ersocht tot Ercklens beuelen in Vrieslant. Het noemt een graaf en Ercklens, maar hun precieze verhouding en handeling zijn niet betrouwbaar vast te stellen. De begrijpelijke mededeling dat stukken van de Friese bevelhebbers met kopieën van Floris’ brieven zijn ontvangen is hertaald; de onherstelbare tussenzin is niet met nieuwe personen of handelingen ingevuld. Deze pagina blijft gedeeltelijk gecontroleerd.
- Ook de verbinding met te beloeuen bij de koning van Frankrijk en andere heren/verwanten is in de druk onregelmatig. Zij is als binding aan de belofte weergegeven, niet als een bewezen al verleend Frans hulpleger. De raadgever die vooraf zal komen en de slotzin wes syne comste hebben een onduidelijke verwijzing. De hertaling volgt die komst van de raadgever; verdere vaststelling vraagt een aanvullende tekstgetuige.
- De datum blijft dinsdag na Sint-Pontianus, 1515. Dat past niet vanzelf bij de plaatsing na Floris’ brief van 18 december. Er is geen 1516 voor ingevuld en geen exacte kalenderdag berekend. Titels, belofte niet te verlaten, leven en sterven, hoogfeest, verhindering, zegel en geadresseerde zijn behouden.
- De afzonderlijke voorvallen met Gabbo, Frans Stanie, Tyepke Goslinge en Douwo Abbeszoon staan op 23, 24 en 25 november. Geslaegen is bij Frans en de boeren als gedood weergegeven; de bron zegt hier niet alleen militair verslagen. De vroegere mededeling dat de verdere afloop onbekend was, stond niet in deze passage en is verwijderd.