Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Begin 1516 onderhandelden de Friese partijen over vrede, terwijl zij nieuwe aanvallen uitvoerden, gevangenen namen en versterkte huizen belegerden.

Het begin van 1516

In de acht dagen rond Driekoningen, van 6 tot en met 13 januari, werd de Weerdenbras bij Groningen afgebroken. Graaf Everwijn van Bentheim betaalde de soldaten die dit blokhuis bezet hadden hun soldij. Hij nam het geschut mee.

In hetzelfde jaar betaalde Floris van IJsselstein de soldaten die in Leeuwarden, Franeker en Harlingen lagen. Daarna reisde hij naar Brabant voor een bijeenkomst in Mechelen. Voor zijn vertrek beloofde hij de Bourgondischgezinde heren en steden dat hij binnen twee maanden zou terugkomen. Dan zou er vrede zijn, of hij zou met zoveel soldaten terugkeren dat hij de Geldersen uit Friesland kon verdrijven en de oorlog kon beëindigen.

Rond de vastentijd namen Gelderse Friezen een roversschip buit dat aan een Schot toebehoorde. Aan boord bevonden zich veel goederen. Op 22 februari werden op de Zuiderzee de vrouwen van Hessel Martena en Jw Bottinga gevangengenomen, samen met veel burgers uit Franeker. Zij werden als gevangenen naar Sneek gebracht.

De landdag van 5 maart in Sneek

Begin maart kwam Arcklens vanuit Gelre terug in Sneek. Hij riep geestelijke en wereldlijke vertegenwoordigers uit Westergo en Zevenwouden bijeen voor een landdag op 5 maart. Op de agenda stonden onder meer:

• Soldaten onderhouden om aanvallen van de Bourgondische steden en hun Friese bondgenoten tegen te houden.
• Ballingen die nog niet verzoend waren en zich bleven verzetten.
• Een middel om de Friese landen en steden weer met elkaar te verenigen.

Er werd besloten dat alle grietmannen verantwoording moesten afleggen over de negen stuivers en andere geheven belastingen. Dat moesten zij doen tegenover personen die Arcklens en de hoge raad daarvoor aanwezen. Grietmannen die nog geld schuldig waren, moesten het resterende bedrag betalen. Zo nodig zou het met dwang worden geïnd.

Ook besloten de aanwezigen dat Oostergo, Westergo, Zevenwouden, de stad Groningen en de Groninger Ommelanden gezamenlijk duizend soldaten zouden onderhouden. Deze soldaten zouden worden betaald om de Bourgondiërs zo nodig tegen te houden.

Op 11 maart reisde Arcklens naar Kollum en liet daar geestelijken en wereldlijke vertegenwoordigers uit Oostergo bijeenkomen. Hij sloot met hen soortgelijke afspraken. Daarna ging hij naar Groningen om daar hetzelfde te regelen.

De aanval op het huis van Jancke Oenema

Terwijl Floris in Brabant verbleef, trokken enkele Bourgondischgezinde heren met burgers en soldaten uit Leeuwarden en Franeker naar het versterkte huis van Jancke Oenema bij Blija. Jancke bevond zich daar met zijn vrouw en een aantal soldaten. De aanvallers beschoten het huis zwaar en schoten de ijzeren deur kapot. Rickle werd door een schot gedood.

Toch kregen zij het huis die dag niet in handen. De burgers en soldaten moesten die avond terug zijn in hun eigen steden. Toen zij waren vertrokken, verliet Jancke het huis, omdat hij er niet langer op vertrouwde dat hij er veilig kon blijven. Op 12 maart kwamen de Leeuwarders terug, veroverden het huis en staken het in brand.

Een voorstel om de aanvallen te stoppen

In maart probeerden enkele Bourgondischgezinde heren in Leeuwarden met grote inzet met de Gelderse partij tot afspraken te komen. Mogelijk wist Floris hiervan en keurde hij het goed. Zij wilden vertegenwoordigers van beide partijen onder veilig vrijgeleide bij elkaar laten komen.

Het plan was om een vaste vrede tussen de Friese partijen te sluiten. Niemand zou zich met mensen of goederen bij de ene of andere landsheer aansluiten. Ook mocht niemand van de betrokken partijen nog roven, brandstichten, gevangennemen of doden. De prins van Spanje en de hertog van Gelre hadden volgens de brief al afgesproken dat het Friese platteland met rust zou worden gelaten, totdat zij duidelijk hadden gemaakt wie het landsgezag zou bezitten. Daarna zouden de Friezen de erkende landsheer gehoorzaamheid moeten bewijzen.

Tjaard Burmania en Rienck Camstra, beiden raadsheren van de prins van Spanje in Friesland, schreven hierover op 19 maart vanuit Leeuwarden. Hun brief was gericht aan Edo Jongema, Tyerck Walta, Hayo Doekes en andere bevriende edelen. Zij schreven de brief samen met hun medestanders die aan de onderhandelingen hadden meegewerkt.

De Gelderse bestuurders en enkele edelen en bemanningsleden van oorlogsschepen konden dit heilzame en nuttige overleg niet verdragen. Sommigen van hen hadden meer voordeel van oorlog dan van vrede. Zij noemden het vredesvoorstel een voorwendsel om nog meer onrust te veroorzaken. Volgens hen kwam het uit zwakte en wanhoop voort: de Bourgondische partij zou beseffen dat haar oorlog niet verder kwam. Door deze tegenstand liepen de besprekingen vast.

Grote Pier en het huis bij Ferwerd

Op 27 april veroverde Grote Pier met zijn oorlogsschepen bij Enkhuizen een hulk. Het schip was geladen met rogge, hout en jopenbier. Hij bracht het naar Workum.

Op 18 mei veroverden de Bourgondiërs het huis van Jemma heer Jusma bij Ferwerd. Zij versterkten het huis en legden er vijftig soldaten in, om de boeren in de omgeving en de bewoners van Het Bildt tegen de Gelderse Friezen te beschermen.