Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Na het mislukte winterbeleg van Sneek trok graaf Felix in februari 1517 met zijn huursoldaten over het ijs naar Gelderland.
Van de Kuinre over het ijs naar Nijkerk
Op 10 februari 1517 vertrok graaf Felix met al zijn huursoldaten uit de Kuinre. Hij trok naar Vollenhove en daarna over het ijs van de Zuiderzee, voorbij Kampen, naar Nijkerk, waar hij zijn kamp opsloeg.
De volgende dag ging hij naar een versterking bij Arsendijk, zoals die plaats heette. Hertog Karel van Gelre had daar het jaar tevoren een blokhuis met een sterke toren laten bouwen, bij een haven waar ook zwaar beladen schepen konden aanleggen. Van daaruit konden zijn schepen de Zuiderzee opvaren en weer terugkeren.
De versterking heette Hulkenstein of Altena. Die laatste naam werd gebruikt omdat het verdedigingswerk naar het oordeel van de Hollanders veel te dicht bij hun gebied lag.
De toren wordt met buskruit opgeblazen
Graaf Felix viel Hulkenstein met al zijn troepen aan en nam het met geweld in. Warner Spiegel en de soldaten die het huis verdedigden, werden gevangengenomen. De aanvallers staken daar veel oorlogsschepen in brand.
In de sterke toren zetten zij een vat buskruit. Zij staken het kruit aan, waarna de toren op verschillende plaatsen uiteensprong. Vervolgens brandden zij het versterkte huis af.
Plaatsen in de regio rond 1516-1517
Na de verwoesting van Hulkenstein reisde Felix naar Brabant, waar keizer Maximiliaan verbleef.
Huursoldaten eisen vijf maanden achterstallige soldij
De legerofficieren trokken met de huursoldaten naar Holland om hun achterstallige betaling te ontvangen. Zij hadden voor een deel al vijf maanden geen soldij gekregen. Bij Stolwijk, in de omgeving van Gouda, ontvingen zij hun geld.
Vier bevelhebbers namen daarna afscheid van deze soldaten:
- Kasper van Olms.
- Recalff.
- Bartel van Zwolle.
- Vyt van As.
Zij wilden niet in de Bourgondische landen rondtrekken en bij de bevolking om voedsel en onderdak vragen. De soldaten trokken vervolgens her en der rond en kwamen uiteindelijk in het land van Kessel terecht.
Daar sloten zich dagelijks meer mannen bij hen aan, totdat de groep zevenduizend soldaten telde.
Met deze soldaten kwamen de Geldersen niet lang daarna voor Dokkum, zoals ik verderop zal beschrijven.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Stedelingen en plattelanders
Dorpen en steden in Friesland.
Leven in Sneek in de 16de eeuw.
Misdaad en straf in Friesland
De zaak van Yepke Vaer (1521).
Veroordeelde Geldersen 1516 -1524.
Misdaad en straf (1500 - 1550).
Terechtstellingen (1500 - 1550).
Het dagelijks leven
Dagelijks leven
De kronieken van Worp
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 197-198 (PDF-bladzijden 210-211).
Oorspronkelijke kronieken en bronuitgaven van Worp van Thabor op Toenentoen.nl.
Woordbetekenis gaerden: Erik Swart, Heerloese knechten: werkloze soldaten in de 16de-eeuwse Nederlanden, 2020, blz. 62.
- De inhoud is afgebakend tot het einde van het hoofdstuk op blz. 198. De reis van Floris en Edzard en de verleende vergeving stonden dubbel op deze pagina en op 1517-3; het volledige relaas blijft op 1517-3 bij het begin van blz. 199. Afbeeldingen, hun onderschriften en alle linkbestemmingen zijn behouden. Het Subject is inhoudelijk aangepast van graaf Edzard naar het land van Kessel; de bestaande title is behouden.
- Gaerden betekent hier rondtrekken en bij de bevolking om voedsel en onderdak vragen, niet in Bourgondische dienst treden. Voor deze woordbetekenis is aanvullend Erik Swart, Heerloese knechten, Early Modern Low Countries 4(1), 2020, blz. 62, geraadpleegd. Er is geen nieuw historisch relaas aan de kroniek toegevoegd.
- Arsendick is de bronbenaming; Stolck by der Goude blijft overeenkomstig de bestaande hertaling Stolwijk bij Gouda, zonder nieuwe plaatsidentificatie. Hulkenstein was het jaar tevoren door hertog Karel gebouwd voor het in- en uitvaren van de Zuiderzee. De vier bevelhebbers en zeven duizend soldaten zijn behouden. De slotzin blijft in de ik-vorm van de kroniekschrijver.
- De beide vorige-links verwezen ten onrechte naar 1516-13 en sloegen het voorafgaande beleg van Sneek over. Zij verwijzen nu naar het bestaande 1517-1. De afzonderlijke thumbnail naar 1516-13 blijft staan.