Oostermeer 1775: een open kast na de kerkgang
Op zondag 21 mei 1775 gingen Tjibble Haijes en Antje Roels naar de kerk. Toen zij bij hun woning op het Witveen terugkwamen, stonden de achterdeur en de kast open.
Zij beschreven ieder afzonderlijk wat zij hadden afgesloten en wat er bij thuiskomst anders was. Hun verklaringen werden op 5 juni opgenomen in Bergum.
Tjibble Haijes had de achterdeur vastgemaakt
Tjibble Haijes woont op het Witveen onder Oostermeer en is in zijn 50e levensjaar. Hij wordt onder ede verhoord. Op zondag 21 mei 1775 was hij naar de kerk gegaan. Zijn vrouw ging voor de middag eveneens naar de kerk. Bij thuiskomst stond de achterdeur open.
Zijn vrouw vertelde hem dat ook haar kast openstond. Zij miste een buideltje met geld, waaronder schellingen. Een schelling was een munt ter waarde van zes stuivers.
Ook zilveren lepels werden vermist.
Tjibble had die ochtend zelf de achterdeur vastgemaakt. Aan een venster waren van buiten sporen gevonden. Uit het onderste raam was een stuk glas genomen. Daardoor was de wervel, de draaibare sluiting van het venster, losgemaakt.
Hij wist niet wie de daad had gepleegd en wist verder niets over de zaak. Na voorlezing bleef hij bij zijn verklaring en zette hij zijn eigen kruismerk. Bergum, 5 juni 1775.
Antje Roels vindt spullen op de vloer
Antje Roels, de vrouw van Tjibble Haijes, woont op het Witveen onder Oostermeer en is in haar 47e levensjaar. Zij verschijnt en wordt onder ede verhoord. Op zondag 21 mei 1775 was zij in de voormiddag naar de kerk gegaan. Haar man was die ochtend al vertrokken. Eerst had zij de deuren en vensters goed gesloten.
Bij thuiskomst was de voordeur nog gesloten. De achterdeur en de kast stonden open. Er lagen enkele spullen over de vloer. Zij miste een buideltje met geld, waaronder schellingen, en twee zilveren lepels.
Uit het buitenste glasraam was een stuk van een ruit genomen. Verder had zij geen braaksporen gevonden. Zij wist niet wie de daad had gepleegd.
Antje kon verder niets zeggen. Na voorlezing bleef zij bij haar verklaring en ondertekende zij die met haar eigen kruismerk. Bergum, 5 juni 1775.
Andere zaken op dezelfde locatie
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Oostermeer
Over Oostermeer
Plaatsen dichtbij in de 18de eeuw
Verhalen uit plaatsen dichtbij
Dagelijks leven
Verantwoording bij de verklaringen
- De herlezing geeft in Antjes verklaring twee zilveren lepels. Het geldbedrag en de precieze verhouding van de zilverposten in Tjibbles eigen opgave zijn niet betrouwbaar genoeg voor een nieuwe verdeling.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Verantwoording
Informatieboek 3, C7, IB3-D53, IB3-V132-V133, bladen 157-160. De begrijpelijke, leesbare delen van beide verklaringen zijn verwerkt.
De naam Tjibble, bedragen, de precieze zilveren voorwerpen, de bijzondere vensternaam en enkele zinsdelen zijn onzeker of onleesbaar. Ze zijn niet ingevuld. De hoeveelheid zilver verschilt in de voorlopige bronlezingen.
Onleesbare passages over een stok, andere goederen en de precieze sluiting zijn overgeslagen. Er staat geen bekende dader of eindvonnis in deze stukken. De originele scans zijn voor deze publicatie niet opnieuw gelezen.
V132-V133: de mederechter nam de verklaringen op verzoek van fiscaal Ruit op. Het slot van V133 noemt de mederechter en de klerk, te Bergum op 5 juni 1775. Hun ondertekeningen zijn voorlopig gelezen als Rinoldes en J. W. Belnij. Antje noemt één zilveren voorwerp van haar man en één van haarzelf; het soort voorwerp is onleesbaar. De afwijkende aantallen in Tjibbles verklaring zijn niet gelijkgetrokken.