Rijperkerk in de 16de eeuw

In de 16de eeuw lag Rijperkerk aan de hogere grond tussen akkers, boerderijen en natte graslanden. Een betrouwbaar inwonertal is niet bekend. De weg naar Leeuwarden kreeg in deze eeuw een nieuwe betekenis doordat een bestuurder er een doorgaande route liet aanleggen. Via de omgeving van Britsum liep ook verkeer langs de dorpen ten noordwesten van de stad.

1491: drie dorpen en hun eigen rechtspraak

Kort voor de 16de eeuw, in 1491, verbonden Rijperkerk, Tietjerk en Suawoude zich gezamenlijk met de stad Groningen. De drie dorpen hoorden bij een kwartier dat in deze jaren zelfstandig bestuur en rechtspraak probeerde te regelen. Op de Galgewier bij Tietjerk, net boven de grens met Suawoude, stond een galg. Rijperkerk had daar dus mee te maken als deel van het rechtsgebied; er is geen galg in het dorp zelf aangetoond.

1528-1531: een weg naar Toutenburg

Stadhouder Georg Schenk van Toutenburg liet de Zwarteweg aanleggen tussen Leeuwarden en zijn buitenverblijf bij Rijperkerk. De weg werd tussen 1528 en 1531 gemaakt. Karren en reizigers konden voortaan over een duidelijkere route naar de stad. De buitenplaats Toutenburg zelf is verdwenen.

Schapen rond 1600.

1543: welke boeren gebruikten het land?

In de Beneficiaalboeken van 1543 staan pachters uit Rijperkerk. Die opgaven betreffen inkomsten voor de kerk, niet alle boeren in het dorp. Ze geven wel precieze bedragen:

Op Bockema Saete woonde Sicko Barens. Uit die boerderij kwam jaarlijks één gouden florijn.
Jacob Dirkszoon huurde hooiland voor viereneenhalve gouden florijn.
Sijba Goffeszoon betaalde voor een stuk land twee Philipsgulden.
Bij het kerkhof lag een kleine boerderij waarvoor jaarlijks zeven gouden florijn werd betaald.

Een saete was een boerenplaats met grond. Hooiland werd gebruikt om gras te maaien en hooi te bewaren voor de winter. De bedragen zijn verschillende renten en huren; ze zijn niet rechtstreeks vergelijkbaar zonder de oppervlakte en afspraken te kennen.

Bakkerij rond 1550.

1546: een nieuwe kerkklok

In 1546 goot Frans Hatiser een klok voor de kerk van Rijperkerk. Toen de kerk later werd vervangen, bleef de klok behouden. Het geluid van die klok hoorde bij het ritme van de werkdagen en de zondag.

1580: verandering van kerkbestuur

De Reformatie veranderde vanaf 1580 het kerkbestuur in Friesland. Het oude kerkhof bleef in gebruik rond het kerkgebouw.

Markt rond 1550.

Wat is nog zichtbaar?

1552: de wapenschouw in Friesland

In 1552 werden in verschillende Friese dorpen mannen en hun wapens opgeschreven. De monsterlijst van Tietjerksteradeel ontbreekt in de bewaarde verzameling. Hoeveel mannen uit Rijperkerk een wapen moesten laten zien en wie zij waren, kunnen we niet vaststellen.

De oude route van de Zwarteweg is nog herkenbaar. De klok van 1546 hangt in de latere kerk aan de Slachtedyk.