Sexbierum in de 18de eeuw

Sexbierum bleef in de 18de eeuw een agrarisch dorp op de oude kwelderwal. Over land en over water stond het dorp in verbinding met Pietersbierum, Roptazijl, Franeker en Harlingen.

1756: schipbreuk bij Roptazijl

Op 7 oktober 1756 verging tijdens een zware storm een Emder beurtschip bij Roptazijl. Onder de slachtoffers waren Hessel Cornelis Budde, kolonel van de burgerij en raad van het nedergerecht te Emden, en zijn vrouw Sara Artopee. Zij werden in Sexbierum begraven. Hun grafzerk is bij de kerk bewaard gebleven.

Waterbeheer rond 1750.

Landbouw, visserij en vervoer

Landbouw bleef de belangrijkste bron van bestaan. In 1774 werden visrechten verhuurd voor wateren rond de Sexbierumervaart en Roptavaart. De vaarten werden ook gebruikt voor het vervoer van mensen en goederen. Een beschrijving uit 1847 vermeldt dat men vanuit Sexbierum via brede vaarten en de Ried naar Harlingen en Franeker kon varen. Ook in de 18de eeuw bestond die waterverbinding al. Een geregelde trekschuitdienst vanuit Sexbierum hebben we niet kunnen aantonen en wordt daarom niet als zodanig genoemd.

Dorpsleven rond 1790.

Liauckamastate rond 1790

De state en de omliggende landerijen bleven een markant onderdeel van het dorp. In 1775 werden 250 iepen op Liauckamastate bij boelgoed verkocht. In 1785 werd een bouwplaats van 108 pondematen rond het slot te huur aangeboden.

Buitenplaats rond 1790.

1795: de Bataafse omwenteling in het dorp

Begin 1795 trokken Franse troepen de Republiek binnen en kwam een einde aan het bestuur van stadhouder Willem V. De Bataafse Republiek werd uitgeroepen. Patriotten vierden de nieuwe politieke orde met vrijheidsbomen, burgerwachten en feesten. Zij verbonden de omwenteling met ideeën over vrijheid, burgerrechten en meer politieke gelijkheid, al kreeg lang niet iedereen meteen dezelfde politieke rechten.

Op 17 februari 1795 werd ook in Sexbierum een vrijheidsboom geplant. Volgens een krantenbericht waren daarbij honderd mannen van de burgerwacht en tachtig jonge vrouwen in het wit aanwezig. De klokken luidden, er werd 'hoezee' geroepen en de vrouwen dansten de carmagnole.

Wegen, bruggen en vaarwater

Sexbierum lag niet alleen aan vaarwater. Een stuk uit 1762 noemt het hooghout, een hoge voetbrug, tussen Sexbierum en Pietersbierum. De kosten van onderhoud werden gedeeld door de pastorie van Pietersbierum en Liauckamastate. De doorgaande wegen verbonden het dorp met de andere Bierumen en met Franeker en Harlingen. Voor zwaardere vracht bleven de vaarten belangrijk.

Wat is nog zichtbaar?

• De orgelkast uit 1767, de preekstoel uit 1768 en het doophek in de Sixtuskerk.
• Mogelijk 18de-eeuwse huizen aan de Alde Buorren 1 en 3.
• Het tracé van de oude vaart en de verbinding naar Pietersbierum.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.