Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Na de verwoesting van Medemblik trokken de Gelderse soldaten door naar Alkmaar, waardoor Holland troepen uit Friesland liet terugroepen.
Alkmaar en zijn omgeving geplunderd
Op 25 juni 1517 kwamen de Gelderse soldaten in Alkmaar. Zij maakten een onvoorstelbaar grote buit. Daarbij ging het onder meer om:
- Goud en zilver
- Wollen en linnen stoffen
- Zijde en fluweel
- Sieraden en andere kostbaarheden
Koper, messing, tin, bedden en dekens hadden er voor de plunderaars geen waarde en werden niet gewaardeerd.
De Geldersen bleven tot zondag in Alkmaar. Iedere dag trokken zij de stad uit om overal in de omgeving naar eigen willekeur brand te stichten of brandschatting op te leggen.
Holland verzamelt zijn troepen in Haarlem
Toen de Raad van Holland van de aanvallen hoorde, liet hij de leenmannen, iedere vierde man uit alle steden en alle bewoners van het platteland oproepen. Zij moesten op 27 juni in Haarlem verschijnen bij Floris van Egmond, heer van IJsselstein.
Naast de opgeroepen edelen, burgers en boeren stonden daar ongeveer vijftienhonderd soldaten onder bevel van Floris. Tot de aanvoerders behoorden:
- Lubbert Turck
- Willem Turck
- Pieter van Aeldenboeck
- Kasper van Vulms
- Dorsteyn
- Pieter Lutzenburch
De verzamelde mannen moesten de Geldersen bestrijden of verhinderen dat die nog meer schade in Holland zouden aanrichten.
De Bourgondiërs trekken weg uit Bolsward
Floris was ook stadhouder van de Bourgondische Friezen en steden. Hij liet daarom de soldaten uit Bolsward oproepen, evenals de mannen die eerder in Dokkum hadden gelegen.
Plaatsen in de regio rond 1517
Op 29 juni kwam Douwe Burmania vanuit Leeuwarden naar Bolsward. Hij stuurde de soldaten en het geschut uit de stad via Harlingen naar Holland. Vrijwel alle Bourgondische militairen in Friesland gingen mee. Alleen in Franeker bleven nog soldaten achter.
Zo verlieten de Bourgondiërs Bolsward met grote schande. Het jaar daarvoor hadden zij met een groot leger voor de stad gestaan, maar zij hadden haar niet kunnen of willen innemen. Zij hadden Bolsward in datzelfde jaar van Gelderse soldaten gekocht en de verdedigingswerken versterkt.
Zodra de Bourgondiërs verdwenen waren, kwam Tyerck Waltha met zijn mannen de stad binnen. Zij herstelden de wallen en palissaden die de vertrekkende soldaten hadden vernield. Bolsward kwam daarmee opnieuw onder Gelders gezag.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Stedelingen en plattelanders
Dorpen en steden in Friesland.
Leven in Sneek in de 16de eeuw.
Misdaad en straf in Friesland
De zaak van Yepke Vaer (1521).
Veroordeelde Geldersen 1516 -1524.
Misdaad en straf (1500 - 1550).
Terechtstellingen (1500 - 1550).
Het dagelijks leven
Dagelijks leven en werk
De kronieken van Worp
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 204-205 (PDF-bladzijden 217-218).
Online kronieken, dagboeken en brieven - Worp van Thabor, boek 5.
- De scan op blz. 204 zegt den iiij man wt alle steden: iedere vierde man uit alle steden. Die mobilisatieplicht ontbrak en is hersteld. De ongeveer vijftienhonderd beroepssoldaten zijn onderscheiden van de opgeroepen leenmannen, stedelingen en plattelanders.
- De scan op blz. 205 leest Douwo Burmannie, hier Douwe Burmania, niet de OCR-vorm Donno. Alle zes bevelhebbers, de overtocht met het geschut via Harlingen en het achterblijven van een deel in Franeker zijn behouden.
- De bron zegt dat de Bourgondiërs Bolsward niet konden of wilden innemen en noemt daarna aankoop in datzelfde jaar. Die formuleringen zijn behouden. De aankoop staat in het eerdere relaas op 3 januari 1517; de verwijzing naar datzelfde jaar is daarom niet zonder toelichting tot een andere vaste datering gemaakt. Grote schande is het oorspronkelijke oordeel. Branden of brandschatten is niet als alleen plunderen vertaald.