Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
De klachten gingen verder met soldaten, bescherming van Friesland en de voedselvoorziening.
Plaatsen in de 16de eeuw
De klachten 12 tot en met 17
De Friese klachten, artikelen 12-13 (in modern Nederlands):
12. Ontslag van soldaten
De keizergezinde landen, al door roof en brandschatting verarmd, worden nu zwaar getroffen door het ontslag van soldaten die hun aan het hof ter bescherming zijn toegezegd. Deze soldaten zijn dringend nodig om de landen te beschermen en de Gelderse steden te benauwen en te belegeren. Sloten kan zowel in de winter als in de zomer worden ingesloten.
De landen willen met hun personen en goederen naar vermogen bijdragen aan de bescherming van landen, steden en gewassen. Zij worden in deze dure tijd door die gewassen, vooral die van Het Bildt, gevoed en onderhouden.
13. Friese soldaten aannemen
De bestuurders hebben onbehoorlijk en tot groot nadeel van de keizer en de landen gehandeld. De Friese soldaten kennen het land en de mogelijkheden voor aanslagen beter dan andere soldaten. [...]
Daarom is het nodig deze aangewezen Friese soldaten in dienst te nemen en in Stavoren en andere plaatsen te leggen waar dat nodig is. De steden en landen zijn om de genoemde redenen daartoe bereid.
De Friese klachten, artikel 14 (in modern Nederlands):
14. Achthonderd soldaten voor Sloten
Enkele ervaren keizerlijke krijgslieden hebben de stadhouder voorgesteld met achthonderd soldaten en de boeren die zij te hulp konden krijgen Sloten te belegeren. De stadhouder wees dat af. Toen stond de zaak van de Geldersen in Bolsward zwak. De stad had zich gemakkelijk aan de keizer kunnen onderwerpen als men Sloten was blijven belegeren en benauwen. Nu zijn de landen en de stad Sneek in groot gevaar daardoor te worden verdorven.
De Friese klachten, artikelen 15-17 (in modern Nederlands):
15. Geen graanuitvoer
Het is nodig dat graan en al het hier aanwezige koren ten nutte van landen en steden niet worden uitgevoerd tot nadeel van het land. Toch is tot nu toe graan met paspoorten van de stadhouder uitgevoerd. Hij heeft het belang van de keizer en de landen niet in acht genomen, terwijl er dit jaar weinig gewassen zijn gegroeid. Een uitvoerverbod zonder uitzondering voor personen is nodig.
16. De geweigerde geloofsbrief
Op de landdag in Harlingen waren gezanten aangewezen. Wyttya Camminga, Jancke Oenema en doctor Peter Camminga verschenen hier bij het hof om geloofsbrieven voor hen te vragen. De heren weigerden die te geven.
Na de oproep van onze genadige vrouwe kwam er een nieuwe landdag. De eerder aangewezen gezanten werden daar bevestigd. Afgevaardigden van de stadhouder overlegden met de hoge raad, maar ook daar werd geweigerd. De raad stelde zich tegen de landen op en liet het nut en de eer van de keizer en de landen achterwege.
17. Boeren op geld gezet
De stadhouder heeft boeren die hier op de markt en in huizen waren laten gevangennemen en hun geld laten opleggen.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Stedelingen en plattelanders
Dorpen en steden in Friesland.
Leven in Sneek in de 16de eeuw.
Misdaad en straf in Friesland
De zaak van Yepke Vaer (1521).
Veroordeelde Geldersen 1516 -1524.
Misdaad en straf (1500 - 1550).
Terechtstellingen (1500 - 1550).
Het dagelijks leven
Dagelijks leven en beroepen
De kronieken van Worp
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 295-297 (PDF-bladzijden 308-310).
Kronieken, dagboeken en brieven - oorspronkelijke uitgaven.
- De klachten 12-17 staan in grijs, met de oorspronkelijke derde persoon en de eis de eigen bevolking en gewassen te beschermen. Ontslag van toegezegde beschermers, winter- en zomerbeleg van Sloten, personen en goederen en de voedselrol van Het Bildt blijven volledig.
- Gedeeltelijk gecontroleerd wegens artikel 13 op blz. 295-296. De druk luidt: omdat dye Vriesche knechten, daer dye cunde ende anslaegen van dese landen meer hebben dan andere knechten, dye alle vren ende stonden den landen, doer konde mogen verderuen. De zin mist een heldere hoofdhandeling en het verband met verderuen is onzeker. Daarom wordt hier geen ontslag of positieve verdedigingstaak als letterlijk afgedrukte mededeling ingevuld. De onzekere plaats staat als [...]; de duidelijke vervolgeis hen aan te nemen en te legeren blijft volledig.
- Achthonderd soldaten plus beschikbare boeren, afwijzing door Schenck, zwakke positie van Bolsward, gevaar voor Sneek, kleine oogst, paspoorten, verbod zonder uitzonderingen, beide landdagen en drie met name genoemde aanvragers van de geloofsbrief zijn behouden. Op penningen gesteld betekent hier dat betaling werd opgelegd. Het stuk bevestigt niet dat alle boeren daarna daadwerkelijk betaald hadden en waren vrijgelaten.