Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Bergum 1763: gouden kroontje en bij de

Alle verhalen en verklaringen uit Bergum

Ebele Wijbes en Gertje Lautenbach woonden onder Bergum, aan de kant van Veenwouden. In november 1763 legden zij ieder een verklaring af over verdwenen sieraden.

Ebele Wijbes

Ebele Wijbes, boer onder Bergum aan de kant van Veenwouden, in zijn 27ste à 28ste levensjaar, werd opgeroepen, beëdigd volgens het formulier van de en ondervraagd. Hij verklaarde dat ongeveer drie weken eerder uit zijn een gouden ring en een gouden punthaak waren verdwenen. Afgelopen zaterdagmorgen had hij gemerkt dat uit hetzelfde kabinet het gouden kroontje van zijn vrouw met drie strengen rode koralen ontbrak.

Zaterdagavond hoorde hij het gerucht dat Kanke, ook Jantje Jans genoemd, wonend onder Veenwouden, die dag naar Leeuwarden was geweest. Jantje Jans was enkele weken eerder bij hem thuis geweest. Ook op 24 en 25 november was zij bij hem thuis gekomen.

Herberg rond 1800.

Herberg rond 1800.

Daarop was hij gisteren naar Leeuwarden gegaan, naar een metselaar die Harman heette en in de Amelandsstraat of Amelandssteeg woonde. Diens vrouw Sijntie vertelde hem dat Jantje Jans op zaterdagmorgen een gouden kroontje met koralen bij haar had gebracht. Sijnties dochter had het voor Jantje naar de in de Heerestraat gebracht en daarvoor negen ontvangen.

Ebele ging vervolgens naar die bank. Daar werd hem het kroontje met de koralen getoond. Hij herkende het als het hunne. Het leek hem dat Jantje Jans, toen zij bij hem thuis was, zich telkens van de sleutel had bediend die boven op het kabinet lag. Meer wist hij er niet van. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende die: ebele wijbes. Bergum, 29 november 1763.

Woning rond 1750.

Woning rond 1750.

Gertje Lautenbach

Gertje Lautenbach, vrouw van Ebele Wijbes, wonend onder Bergum aan de kant van Veenwouden en in haar 22ste levensjaar, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Zij verklaarde dat zij ongeveer drie weken eerder uit haar kabinet een gouden ring en een gouden punthaak had vermist. Afgelopen zaterdag had zij ontdekt dat uit dat kabinet haar gouden kroontje met drie strengen rode koralen ontbrak.

Verder vertelde zij dat enige tijd eerder bij haar thuis een vrouw was geweest, Lanke alias Jantje Jans genaamd. Die was ook afgelopen donderdag en vrijdag bij haar thuis gekomen. Het leek erop dat zij zich ondertussen van de sleutel had bediend die op het kabinet lag. Gertje kon niet met zekerheid zeggen wie zich aan de diefstal had schuldig gemaakt. Meer kon zij er niet over zeggen. Na voorlezing sloot zij haar verklaring af en ondertekende die: Gertje Lautenbach. Bergum, 29 november 1763.

Andere verklaringen

Alle verhalen uit Bergum in de 18de eeuw

Terug naar Bergum in de 18de eeuw

Bergum door de eeuwen heen

Andere zaken op dezelfde locatie

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Bergum

Bergum en omgeving

Dagelijks leven

Bergum rond 1790.

Bergum rond 1790.

Woning rond 1750.

Woning rond 1750.

Bedstede rond 1750.

Bedstede rond 1750.

Bedstede rond 1750.

Bedstede rond 1750.

Seizoenarbeid rond 1800.

Seizoenarbeid rond 1800.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

    Meer over het dagelijks leven

    Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw

    Verwante pagina's

    Verantwoording

    Informatieboek 2, dossier IB2-084, scans 282–284. De dag is gelezen als 29 november; het register geeft 28 november. De alias is gelezen als Kanke bij Ebele en Lanke bij Gertje; één aansluitwoord en ‘ondertussen’ blijven onzeker. Bevestiging: H. W. van Altena en G. Wilhelmi.